ข้อมูลแปลงสำหรับคุยเบื้องต้น
ใช้ข้อมูลสรุป เช่น จังหวัด อำเภอ ตำบล เนื้อที่ ประเภทเอกสาร หมุดทางเข้า ภาพพื้นที่ การใช้ประโยชน์ และราคาที่ต้องการ โดยปกปิดเลขบัตร ลายมือชื่อ เลขหลังบัตร และข้อมูลส่วนบุคคลที่ไม่จำเป็น
RICE FIELD DOCUMENT GUIDE • แฟ้มก่อนจดทะเบียน
เริ่มจากระบุแปลง เจ้าของ ผู้ถือสิทธิ์ร่วม คู่สมรส มรดก ภาระ และผู้ที่จะไปสำนักงานที่ดิน จากนั้นจึงขอรายการเอกสารล่าสุดให้ตรงกรณี ลดการเปิดเผยข้อมูลเกินจำเป็นและลดการเดินทางซ้ำ
หน้านี้เป็นแนวทางเตรียมคำถามและจัดแฟ้มทั่วไป ไม่ใช่รายการเอกสารรับรองจากเจ้าหน้าที่ คำแนะนำกฎหมายหรือภาษี และไม่รับประกันว่ารายการจะเสร็จในวันนัด

จัดแฟ้มก่อนถ่ายสำเนา
อย่าส่งภาพทุกอย่างรวมกันตั้งแต่มีผู้ทักครั้งแรก การแบ่งแฟ้มช่วยให้เปิดเผยข้อมูลตามความจำเป็น และเห็นทันทีว่าเอกสารส่วนใดยังต้องขอหรือยืนยัน
ใช้ข้อมูลสรุป เช่น จังหวัด อำเภอ ตำบล เนื้อที่ ประเภทเอกสาร หมุดทางเข้า ภาพพื้นที่ การใช้ประโยชน์ และราคาที่ต้องการ โดยปกปิดเลขบัตร ลายมือชื่อ เลขหลังบัตร และข้อมูลส่วนบุคคลที่ไม่จำเป็น
จัดเอกสารสิทธิ์ฉบับจริง เอกสารยืนยันตัวบุคคล และหลักฐานที่เกี่ยวกับชื่อ สถานะสมรส หรือสิทธิของผู้ขายตามที่สำนักงานที่ดินแจ้ง เก็บต้นฉบับกับเจ้าของจนถึงขั้นตอนที่เจ้าหน้าที่ตรวจ
แยกกรณีผู้ถือสิทธิ์ร่วม คู่สมรส มรดก ผู้จัดการมรดก นิติบุคคล ผู้รับมอบอำนาจ จำนอง เช่า หรือสิ่งปลูกสร้าง เพราะรายการที่ต้องใช้และผู้ที่ต้องแสดงเจตนาอาจไม่เหมือนกัน
เช็กลิสต์ก่อนขอรายการเอกสาร
แต่ละข้อเป็นหัวข้อให้ตรวจ ไม่ได้หมายความว่าทุกคนต้องใช้เอกสารชนิดเดียวกัน หากยังไม่ทราบให้จดคำถามไว้ ไม่ควรสร้างเอกสารหรือรับรองข้อเท็จจริงเอง
ดูว่าเสนอขายแปลงใด จำนวนกี่แปลง เลขที่ดิน เลขโฉนดหรือข้อมูลระบุตามเอกสารตรงกับพื้นที่หรือไม่ เอกสารบางประเภทอาจเป็นเพียงสิทธิใช้ประโยชน์หรือมีข้อจำกัดการโอน จึงต้องตรวจหน่วยงานผู้ออกก่อนใช้เช็กลิสต์การขายนี้
เทียบชื่อในเอกสารสิทธิ์กับเอกสารยืนยันตัวบุคคล รวมถึงการเปลี่ยนชื่อ–นามสกุล ผู้ถือกรรมสิทธิ์ร่วม หรือผู้มีสิทธิ์ที่เกี่ยวข้อง ทำรายการความต่างไว้สอบถามก่อนวันนัด
เตรียมข้อมูลสถานะสมรสและช่วงเวลาที่ได้มาซึ่งทรัพย์ หากอาจต้องมีหนังสือยินยอมหรือเอกสารเพิ่มเติม ให้ขอรายการที่ใช้กับกรณีจริงจากสำนักงานที่ดิน ไม่ใช้แบบจากอินเทอร์เน็ตโดยไม่ตรวจ
ถ้าเจ้าของเดิมเสียชีวิตหรือแปลงยังเกี่ยวกับกองมรดก ให้ตรวจว่ามีการจดทะเบียนรับมรดก ผู้จัดการมรดก คำสั่งศาล ทายาท หรือขั้นตอนใดค้างอยู่ก่อนตกลงวันขาย
รวบรวมสิ่งที่ทราบ เช่น จำนอง ภาระจำยอม การเช่า ผู้ครอบครอง หรือข้อพิพาท แล้วสอบถามว่ารายการใดต้องดำเนินการก่อนหรือพร้อมกับการขาย อย่ารับรองว่าปลอดภาระจากสำเนาเก่า
ถ้ามีบ้าน โรงเรือน ระบบน้ำ เครื่องสูบ พืชผล หรืออุปกรณ์ ให้เขียนว่าอะไรอยู่ในข้อตกลง อะไรไม่รวม และใครเป็นเจ้าของ เพื่อลดความต่างระหว่างข้อความเสนอขายกับสิ่งที่จะระบุในเอกสาร
ถ้าผู้มีสิทธิ์มาเองไม่ได้ ให้ดูคำแนะนำและแบบที่เหมาะกับเอกสารสิทธิ์จากกรมที่ดิน ระบุอำนาจ เงื่อนไข และรายละเอียดให้ชัด ไม่ลงนามในเอกสารเปล่าหรือแก้ข้อความโดยไม่มีการกำกับ
ตรวจสำนักงานที่รับผิดชอบและบริการที่ใช้ได้ในกรณีนั้น โทรสอบถามรายการเอกสารฉบับล่าสุดก่อนเดินทาง และใช้ระบบนัดหมายของกรมที่ดินเมื่อเหมาะสมโดยไม่ถือว่าการจองคิวคือการอนุมัติรายการ
ส่งเท่าที่ผู้รับจำเป็นต้องใช้ ระบุวัตถุประสงค์เมื่อเหมาะสม ปกปิดข้อมูลที่ไม่เกี่ยวข้อง และเก็บบันทึกว่าส่งอะไรให้ใครเมื่อใด โดยไม่แก้ไขสาระสำคัญของเอกสารที่ต้องนำไปตรวจ
กรณีที่ต้องถามเพิ่ม
เลือกการ์ดที่ใกล้กับข้อเท็จจริงของแปลง แล้วใช้เป็นหัวข้อคุยกับสำนักงานที่ดินหรือผู้เชี่ยวชาญ อย่าเลือกแบบฟอร์มจากชื่อเพียงอย่างเดียว
แม้เป็นกรณีพื้นฐาน ควรตรวจเอกสารสิทธิ์ฉบับจริง ตัวบุคคล สถานะสมรส ภาระ และรายละเอียดข้อตกลงล่วงหน้า รายการจริงยังขึ้นกับข้อเท็จจริงที่เจ้าหน้าที่ตรวจพบ
ทำรายชื่อผู้มีสิทธิ์ทุกคนและส่วนที่เกี่ยวข้องให้ชัด อย่านัดวันโดยสมมติว่าผู้ติดต่อคนเดียวตัดสินใจแทนคนอื่นได้ หากมีผู้รับมอบอำนาจต้องตรวจขอบเขตอำนาจแยกกัน
รวบรวมข้อมูลวันที่ได้มา สถานะสมรส และเอกสารที่เกี่ยวข้อง แล้วให้สำนักงานที่ดินหรือผู้เชี่ยวชาญพิจารณาว่าต้องมีความยินยอมหรือบุคคลใดมาดำเนินการ
ตรวจว่าชื่อทางทะเบียนเปลี่ยนแล้วหรือยัง มีผู้จัดการมรดกหรือคำสั่งศาลหรือไม่ และมีผู้มีส่วนได้เสียกี่ฝ่าย การตกลงขายก่อนลำดับเรื่องมรดกชัดอาจทำให้เอกสารและวันนัดเปลี่ยน
กรมที่ดินมีแบบและคำเตือนสำหรับหนังสือมอบอำนาจ เช่น ท.ด.21 สำหรับโฉนดที่ดิน แต่ควรเลือกแบบให้ตรงประเภทเอกสารและรายการ พร้อมตรวจพยาน สำเนา และวิธีลงนามกับสำนักงานที่จะรับคำขอ
เอกสารการมีอยู่ของนิติบุคคล อำนาจกรรมการ มติ และผู้ลงนามอาจต้องตรวจตามรูปแบบและข้อบังคับของนิติบุคคลนั้น จึงควรขอรายการเฉพาะกรณีก่อนจัดชุดสำเนา
จากแฟ้มไปถึงวันจดทะเบียน
คิวช่วยจัดเวลา แต่ผลของรายการขึ้นกับการตรวจสิทธิ์ ตัวบุคคล เอกสาร ข้อตกลง และเงื่อนไขตามกฎหมาย จึงต้องเตรียมช่องสำหรับคำถามและเอกสารเพิ่มไว้เสมอ
แจ้งประเภทเอกสาร จำนวนแปลง ผู้ขาย ผู้ซื้อ ผู้ถือสิทธิ์ร่วม คู่สมรส การมอบอำนาจ ภาระ และสิ่งปลูกสร้างแก่สำนักงานที่ดินโดยไม่ส่งข้อมูลส่วนบุคคลเกินจำเป็น
ถามว่าต้องใช้ต้นฉบับ สำเนา จำนวนชุด แบบฟอร์ม หรือบุคคลใดมาด้วย รวมถึงบริการนัดหมายหรือต่างสำนักงานที่ใช้ได้กับรายการนั้น เงื่อนไขบริการอาจเปลี่ยนได้
เขียนราคา ทรัพย์ที่รวม วันส่งมอบ การครอบครอง ค่าใช้จ่ายที่แต่ละฝ่ายรับผิดชอบ และเงื่อนไขค้างให้เข้าใจตรงกัน แต่ไม่เขียนเงื่อนไขที่ขัดกฎหมายหรือปิดบังข้อเท็จจริง
อ่านชื่อบุคคล เลขแปลง เนื้อที่ ประเภทรายการ ราคา และข้อความสำคัญทุกจุด ถามเจ้าหน้าที่เมื่อไม่เข้าใจ และไม่ลงนามในช่องว่างหรือเอกสารที่ข้อมูลไม่ตรง
รับใบเสร็จ สำเนาหรือเอกสารที่เกี่ยวข้อง ตรวจรายการจดทะเบียนและการส่งมอบเอกสารตามที่ตกลง เก็บหลักฐานการชำระเงินแยกจากภาพที่เผยแพร่สาธารณะ
งบวันจดทะเบียน
ระบบทางการช่วยคำนวณค่าใช้จ่ายเบื้องต้นได้ แต่ยอดจริงต้องให้เจ้าหน้าที่คำนวณจากประเภทรายการ ราคาซื้อขาย ราคาประเมิน และข้อเท็จจริงในวันทำรายการ อย่านำใบคำนวณของแปลงอื่นมาแทน
ภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย ภาษีธุรกิจเฉพาะ หรืออากรแสตมป์อาจขึ้นกับผู้ขาย ที่มาของทรัพย์ ระยะเวลาถือครอง และข้อเท็จจริงอื่น ควรตรวจใหม่ก่อนวันทำรายการ
หากมีจำนองหรือภาระที่ต้องจัดการ ให้ขอเอกสารและยอดที่เกี่ยวข้องจากผู้มีอำนาจโดยตรง วางลำดับการชำระและจดทะเบียนให้ชัดก่อนเคลื่อนเงิน
แยกว่าอะไรเป็นภาระตามกฎหมาย อะไรเป็นค่าใช้จ่ายบริการ และอะไรเป็นเรื่องที่คู่สัญญาตกลงแบ่งกัน เขียนผู้รับผิดชอบและหลักฐานชำระไว้ให้ตรวจได้
อัตรา ฐานคำนวณ และเงื่อนไขภาษีอาจเปลี่ยนหรือแตกต่างตามข้อเท็จจริง หน้านี้จึงไม่แสดงยอดเฉพาะแปลง ระบบใช้ช่วยประมาณการเบื้องต้น ส่วนยอดจริงให้เจ้าหน้าที่คำนวณในวันทำรายการ และควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีเมื่อมีประเด็นซับซ้อน
ความปลอดภัยของเอกสาร
การเตรียมเอกสารเร็วไม่ควรหมายถึงส่งต้นฉบับ เปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล หรือยอมลงนามก่อนเข้าใจรายการ ใช้ช่องทางทางการเมื่อยืนยันแบบและค่าใช้จ่าย
ใช้สำเนาที่ปกปิดข้อมูลไม่จำเป็นในขั้นคัดกรอง และกำกับวัตถุประสงค์บนสำเนาเมื่อเหมาะสม โดยไม่เขียนทับสาระสำคัญที่ต้องใช้ตรวจ
อ่านทุกหน้า ตรวจจำนวนหน้า ช่องว่าง รอยแก้ไข และข้อความมอบอำนาจ หากมีการแก้ไขให้ปฏิบัติตามคำแนะนำของแบบและเจ้าหน้าที่
ขอชื่อหน่วยงาน รายการค่าใช้จ่าย ช่องทางชำระ และใบเสร็จที่ตรวจสอบได้ แยกค่าราชการออกจากค่าบริการเอกชนเสมอ
LandsMaps และภาพถ่ายช่วยเตรียมตำแหน่ง แต่สิทธิ ภาระ แนวเขต และรายการทะเบียนต้องตรวจจากเอกสารและกระบวนการของหน่วยงานที่มีอำนาจ
คำถามเรื่องเอกสารขายที่นา
คำตอบเป็นแนวทางตั้งต้น รายการจริงต้องยืนยันกับสำนักงานที่ดินที่รับคำขอและผู้เชี่ยวชาญที่เกี่ยวข้องกับกรณีนั้น
ไม่มีรายการเดียวที่ครอบคลุมทุกกรณี เพราะขึ้นกับประเภทเอกสารสิทธิ์ ผู้มีสิทธิ์ สถานะสมรส มรดก นิติบุคคล การมอบอำนาจ ภาระ และลักษณะรายการ ใช้เช็กลิสต์นี้เพื่ออธิบายกรณี แล้วขอรายการล่าสุดจากสำนักงานที่ดินที่จะรับคำขอ
ใช้ข้อมูลสรุปหรือสำเนาที่ปกปิดข้อมูลไม่จำเป็นเพื่อคุยเบื้องต้นได้ตามความเหมาะสม แต่ไม่ควรโพสต์เอกสารเต็มฉบับ เลขบัตร ลายมือชื่อ หรือข้อมูลของบุคคลอื่นในที่สาธารณะ และต้องตรวจต้นฉบับในขั้นตอนทางการ
ต้องดูว่าจะขายทั้งแปลง ขายเฉพาะส่วน หรือมีการมอบอำนาจอย่างไร รวมถึงอำนาจและเจตนาของแต่ละฝ่าย อย่าตัดสินจากคำยืนยันของผู้ติดต่อคนเดียว ควรสอบถามสำนักงานที่ดินหรือผู้เชี่ยวชาญจากข้อเท็จจริงจริง
ท.ด.21 เป็นแบบหนังสือมอบอำนาจสำหรับโฉนดที่ดินตามข้อมูลของกรมที่ดิน แต่ประเภทเอกสารสิทธิ์ รายการ ผู้มอบ และเงื่อนไขอาจต้องใช้แบบหรือหลักฐานต่างกัน ควรอ่านคำเตือนและตรวจแบบกับสำนักงานที่ดินก่อนลงนาม
ไม่ใช่ การจองคิวช่วยจัดเวลายื่นคำขอ แต่เจ้าหน้าที่ต้องตรวจตัวบุคคล สิทธิ เอกสาร และข้อเท็จจริงตามกระบวนการ จึงควรขอรายการเอกสารก่อนเดินทางและเผื่อกรณีต้องแก้หรือเพิ่มข้อมูล
ไม่ควรใช้ราคาประกาศเพียงตัวเดียว ค่าใช้จ่ายแต่ละประเภทอาจอ้างอิงราคาซื้อขาย ราคาประเมินทุนทรัพย์ สถานะผู้ขาย ที่มาของทรัพย์ ระยะเวลาถือครอง และเงื่อนไขอื่น ควรใช้ระบบทางการและให้เจ้าหน้าที่ตรวจกรณีจริง
ใช้หน้ารับซื้อที่นาเมื่อมีข้อมูลแปลงเบื้องต้น เช่น ตำแหน่ง เนื้อที่ ประเภทเอกสาร ทางเข้า ภาพ และราคาที่ต้องการ โดยยังไม่ต้องส่งเอกสารเต็มฉบับ การส่งข้อมูลเป็นเพียงการสอบถาม ไม่ใช่การยืนยันรับซื้อหรือราคา
วางลำดับให้ถูกหน้า
หากยังจัดข้อมูลตำแหน่ง ทางเข้า สภาพพื้นที่ และราคาไม่ครบ ให้กลับไปคู่มือขายที่นาและหน้าประเมินราคาที่นา เมื่อต้องการส่งข้อมูลแปลงมาสอบถามจึงใช้หน้ารับซื้อที่นา โดยไม่ต้องเปิดเผยเอกสารเต็มฉบับในขั้นแรก